Endüstriyel Tasarım


Günümüz rekabet koşullarında firmalar müşteri memnuniyetini sağlamak için reklamlarında ürün imajını marka ve tasarım yolu ile öne çıkartmaktadırlar. Müşterilerin ilk anda satın alma kararlarını etkileyen önemli unsurlar ürünün markası ve varsa görsel özellikleri, yani tasarımıdır.

Güncel tasarımın mevzuatında, “Tasarım; bir ürünün tümü veya bir parçası veya üzerindeki süslemenin çizgi, şekil, biçim, renk, doku, malzeme veya esneklik gibi insan duyuları ile algılanan çeşitli unsur veya özelliklerinin oluşturduğu bütünü ifade eder.” şeklinde tanımlanmıştır.

Tasarımın sanayiye uygulanması ise endüstri ürünleri tasarımı alanına girmektedir. Seri üretim için tüketici ihtiyaç ve problemlerine yönelik, estetik, işlevsellik, ergonomi, malzeme bilgisi, pazarlanabilirlik, üretim yöntemleri ve olanakları gibi çeşitli kriterler gözetilerek yapılan tasarıma endüstri ürünleri tasarımı ya da endüstriyel tasarım adı verilmektedir.

Endüstride tasarıma yüklenen amaç, ürünün işlevselliğine katkıda bulunmak ve görünümünü değiştirerek pazarlamaya yardımcı olmaktır. Tüketiciler, malzeme kalitesi ve teknik bakımlardan aynı olan iki ürün arasında tercih yaparlarken o ürünün tasarımı büyük rol oynamaktadır. Hatta bazen müşteri tercihlerinde tek başına belirleyici olabilmektedir. Bu noktada, ticari rekabette çok büyük önemi olan ürün ve ambalaj tasarımlarının tasarım sahibi firma veya kişi tarafından tescillenmesi büyük önem kazanmaktadır.

Endüstriyel Tasarım Tescilinin Gerçekleştirilebilmesi İçin Tasarımın Taşıması Gereken Şartlar Şunlardır:

Yenilik: Bir tasarımın aynısı, başvuru veya rüçhan tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise, o tasarım yeni kabul edilir. Tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorlarsa aynı kabul edilir.

Ayırt edici nitelik: Ayırt edici kavramı, bir şeye özgün nitelikleri, özellikleri belirtmek için kullanılır. Bir endüstriyel tasarımın tüketici üzerinde bıraktığı genel izlenim ile diğer bir tasarımın aynı tüketicide bıraktığı genel izlenim arasında belirgin bir farklılık oluşuyorsa o tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğu söylenebilir.

Ürün veya ürün parçası: Üründen bağımsız olan bir tasarım koruma altına alınmaz. Tescile konu olan tasarımın bir ürün veya parçasına uygulanmış olması gerekir.

Tescili yapılmış tasarımın sahibine, “Endüstriyel Tasarım Tescil Belgesi” verilir. Tasarım koruması başvuru tarihinden itibaren 5 yıldır. Bu süre beş yılda bir yenilenmek suretiyle toplam 25 yıla kadar uzatılabilir. Tescil gerçekleştikten sonra tasarım hakkı tasarımcıya veya onun hukuki haleflerine aittir. Tasarımın kullanılması hak ve yetkileri münhasıran tasarım hakkı sahibinindir. Üçüncü kişiler, tasarım hakkı sahibinin izni olmadan, koruma kapsamındaki tasarlanan veya tasarımın uygulandığı bir ürünü üretemez, piyasaya sunamaz, satamaz, sözleşme yapmak için icapta bulunamaz, ithal edemez, ticari amaçlı kullanamaz veya bu amaçla elde bulunduramazlar.

Başvurunun İncelenmesi:

Tasarım tescil başvurusu, Türk Patent Enstitüsü tarafından; şekli, başvuruda bulunma hakkı, rüçhan hakkı ve mutlak ret nedenleri (kamu düzeni ve genel ahlaka aykırı tasarımlar gibi) bakımından incelenir. Tescili gerçekleşmiş tasarımlar, her ay yayımlanan Resmi Endüstriyel Tasarımlar Bülteni’nde ilan edilir. İlan süresi 6 aydır. İlan süresi içerisinde itiraz gelmeyen tescilli tasarımlar Endüstriyel Tasarım tescil belgesi verilerek korunur.

Endüstriyel Tasarım Tescilinin Sağladığı Haklar:

• Münhasır Kullanım Hakkı
• Taklidin Önlenmesi
• Lisans
• Devir/Satış
• Miras

İzinsiz Kullanımın Yaptırımları, Cezaları:

• Para Cezaları (15.570 – 51.150 TL)
• Hapis Cezaları (1 – 4 YIL)
• Malların Toplatılması
• Üretim Araçlarına Ve Mallara El Koyma, İmha Edilmesi
• Maddi ve Manevi Tazminat Cezaları

Türkiye’ de Endüstriyel Tasarımların Koruma Süresi:

Başvuru tarihinden itibaren 5 yıldır.
Beşer yıllık dönemler halinde 25 yıla kadar süre uzatımı yapılabilir.
//]]>